Rus yayılmacılığına karşı asırlarca verilen mücadeleye rağmen, savaşın sonunda yaşanan zorunlu göç; Çerkeslerin hayatında yeni bir süreci başlattı. Dünyanın her tarafına dağılan Çerkesler, bulundukları coğrafyayı kendi özgün kimlikleriyle değerlendirerek birlikte yaşadıkları toplumların sosyal, siyasal, sanatsal, kültürel ve ekonomik hayatlarına büyük katkı sağladılar. Kimliğinin farklı bileşenlerini edebiyata da taşıyan Çerkesler, Türk edebiyatında hem edebî diasporasının güçlü bir kaynağı hem de kültürel çeşitliliği ile yansıtılan toplumsal bir grup olarak öne çıkarlar. "Türkiye'de ve Türk Edebiyatında Çerkesler" kitabı; aidiyetin taşıyıcısı, asaletin sembolü, cesaretin örneği olan Çerkeslerin Türkiye'deki varlığını temsil eden önemli kişilerin tanıtılması ile Türkçe yazılan edebî eserlerin ışığında Çerkeslere bakışın yansımasıdır. Eserin ana çerçevesini; Türkiye'de her alanı zenginleştiren isimler, Çerkes asıllı şair ve yazarlar, edebî eserlerde Çerkeslik motifleri olmak üzere üç bölüm oluşturur. Nurkal Kumsuz'un uzun yıllara dayanan araştırma kitabı "Türkiye'de ve Türk Edebiyatında Çerkesler" alanında eşsiz bir kılavuz ve konusunda önemli bir ilk örnektir.