Tasavvuf denilince insanların aklına 'bir lokma, bir hırka' gelir. Bununla kastedilen tasavvuf yolunda insanın yemekten, giyinme arzusundan uzaklaştığı, daha zâhidâne bir yaşamla nefsini terbiye ettiğidir. Tasavvufa böyle bakmak yanlış değilse bile, eksik bir bakış olabilir. Bu eksikliğin en önemli yönü ise, amacı ihmâl ederek tasavvuf hakkında konuşma ihtimalini barındırmış olmasıdır. Sûfîlerin yöntemi zaman içinde değişiklik gösterse bile amaçları değişmemiştir. Onların amacı aklın yetkinleşmesiydi. Başından sonuna kadar bütün tasavvuf, aklın yetkinleştirilme mücadelesi şeklinde okunabilir. Aklı ne daraltıyorsa sûfîler onunla mücadele etmişler; neyi elde etmek istemişlerse, aklı onun kemâle taşıyacağını düşünmüşlerdi. Bütün tasavvufu, hatta kelimenin anlamını teşkil eden 'arınma' ve temizlenmeyi aklın kirlerinden arınması şeklinde düşünmek mümkündür. Bu nedenle elinizdeki kitabın ismi tasavvufun yöntemi ile amacı arasındaki ilişkiyi dikkate taşımak üzere 'bir lokma, bir hırka, Bir Akıl' olarak belirlenmiştir.
Kitap farklı zamanlarda yazılmış birçok makaleden oluşmaktadır. Bu makaleler bazen yöntem veya benzer konularda doğrudan tasavvuf ile ilişkili iken bazen de kemâle ermiş yetkin aklın bakış açısını göstermeyi amaçlar. Her hâlükârda yazılar, tasavvufun farklı yönlerini ortaya koymayı amaçlayarak 'aklın yetkinleşmesine' hizmet etmeyi amaçlamaktadır.