Orhan Kemal, otobiyografik romanları, Çukurova'daki tarım ve fabrika insanlarının dünyasını anlattığı romanları, İstanbul'un kenar mahallerini, yoksullarını, kötü yola düşenlerini anlattığı romanları ve mizahi romanlarıyla Türkiye gerçeğinin romancısıdır. Özellikle popüler sayılabilecek birkaç romanında bazı kurgusal savrukluklar olsa da, içtenliği, sıcaklığı, canlılığı ile Türk romanında kendine özgü ve oldukça güçlü bir yer edinmiştir. Aynı zamanda Orhan Kemal'in romanları, Yeşilçam filmciliğinin ve tiyatronun da kaynaklarından biri olmuştur.
Sosyal ve siyasal değişimleri ve bunların insan üzerindeki etkilerini araştıranlar, Orhan Kemal'in romanlarındaki şehre gelen köylüleri; ırgatlıktan işçiliğe, ağalıktan patronluğa geçiş sürecindeki insanları; artist olmak için evini terk eden kızları okumak zorundadırlar.
Orhan Kemal'in romanlarında, halkın ve iktidarın Serbest Fırka'ya karşı takındığı tutumları, Demokrat Parti'nin halkın ilgisini nasıl çektiğini, Cumhuriyet Halk Parti'sinin bu akın karşısında kapıldığı paniği, politik kayırıcılığın, devlet baskının insanların hayatını ve karakterini nasıl zorladığını görmeyen siyasal ve sosyal araştırmaların çalışmaları eksik kalacaktır.