Töreli mizah, insandan gökkubbe ile yeryüzü arasındaki bütün varlıklara özge birer temâşâ sarfetmesini ister; zîrâ, zerreden küreye, habbeden kubbeye her bir varlık, mizâhın öznesi ve nesnesi olan insânı bütün letâyifin lûtfedicisi olan Latîf Allâh'a götürür... Bu gâyeden uzak olan -her eylem gibi- mizâhî her söz ve davranış da mâlâyânî sayılmakla birlikte letâfetten uzak ve kabâhate yakın bir noktada değerlendirilir...

Nasreddîn Hoca latîfelerinde insandan kâinâta ve kâinattan insâna doğru derin bir dikkatle temâşâ görülür... Bu temâşânın asıl gâyesi ise, insâna yeryüzü mâcerâsındaki haddini hudûdunu bildirmek, hakkını hukûkunu hâtırlatmak ve istikâmetini göstermektir... Bu özelliğinden dolayıdır ki, Hoca'nın latîfeleri birer töreli mizah metnidir...