Kişinin yüksek ahlâkî hasletleri sevmesi ve sefsâfından hoşlanmaması aklın ta kendisidir. Şu hâlde akıl nasibi mümkün kılar, yalnızlığı ünse çevirir, fakirliği ortadan kaldırır. Ondan iyi mal yoktur. Birinin dini ancak aklı tamama erdiğinde tam olur.
Akıl, doğruyu izleyerek ve yanlıştan kaçınarak bilgi sahibi olmaya verilen isimdir. Kişi aklın ilk derecesinde edîb diye isimlendirilir. Sonra erîb, sonra lebîb, sonra âkil gelir. Allah'ın en fazîletli bağışı aklı kulları arasında dağıtmasıdır.
Ebû Hâtim dedi ki: Çok sayıdaki eserlerin ve haberlerin az bir kısmını bu kitabımızda zikretmiş bulunuyoruz. Akıl sahiplerinin yolunu tutma niyetinde olan kimseye, bunları tedebbür edip uyguladığı takdirde bunların yeteceğini umuyoruz. Müsnedleri, yaşanmış olayları ve şiir inşadlarını tahriç etme yolundan kaçındık. Bunları ancak tahriç etmekten kaçış bulamadığımızda, maksada işâret babından tahriç ettik.Allah bizi, rahmetinden nasiplenmeyi bekleyerek ve velîlerinin mahalline ulaşma peşinde olarak muvaffakiyet müjdecilerinin tahkîkin hakîkatlerini gerçekleştirmeye sevk ettiği kimselerden eylesin.
Müminler umduğunda gâyelerin sonu O'dur. Velîlerine yakınlaştırılmış kullarının derecelerini bahşeden Odur. Hamd Âlemlerin Rabbi Allah'a mahsustur. Allah'ın salat ve selâmı nebîlerin sonuncusu seyyidimiz Muhammed'in, pak ve temiz âli ve ashabının üzerine olsun.