19. yüzyılın karanlığında, Kafkasya'nın kalbinden sökülüp koparılan binlerce insanın dinmeyen sızısı; denizlere gömülen sessiz çığlıklar ve yarım kalmış ömürler... "Bir halkı unutturan ölüm değil, anlatılmamış hikâyesidir" diyen Mehmet Toygar Özdemir, sürgünden sürgüne savrulan Kafkasyalıların çileli yaşamını Ketsıpha Elif'in şahsında ustalıkla işleyerek bireysel bir anlatıyı kolektif hafızanın taşıyıcı kolonlarından biri hâline dönüştürüyor.
Roman; Elif'in Abhazya'daki Abjakua köyünden Varna'nın soğuk kıyılarına uzanan on üç yıllık çilesini ve oradan savrulduğu Kefken sahillerinde, bir gecede yitip giden dört yüz canın mezarı başında, açamgur eşliğinde yükselttiği ağıtlarla bir halkın dayanılmaz dramını ele alıyor. Bu eser, yalnızca bir kadının hikâyesi değil; Karadeniz'in dalgalarında yitip giden kimliklerin ve boğulmaya çalışılan haykırışların yankısıdır.
Türkiye'de yeniden kurulan Abjakua'da (Acıelmalık Köyü) yaralarını sarmaya çalışan bir halkın, bu kez çete savaşları nedeniyle Makedonya'ya savruluşunu da sarsıcı bir dille aktaran yazar, sürgünün sürekliliğini ve farklı coğrafyalarda tekerrür etme temayülünü vurgulayarak kırılgan yapıdaki toplumlara güçlü bir uyarıda bulunuyor.
"KETSIPHA ELİF - Büyük Sürgün", unutulmaya yüz tutmuş bir sürgün kroniğini tarihsel gerçeklikle buluştururken, efsanevi karakterlerle örülü sinematik anlatımıyla okuyucuyu Abhaz kültürünün derinliklerine çekiyor.
Elif'in şahsında insanın unutulmuşluğa karşı kadim direnişini görünür kılan bu eser artık sürgün yollarında yitip giden tüm Kafkasyalıların ruhunu temsil eden edebî bir anıt, bu büyük trajedinin somut sembollerinden biri haline geliyor.
Tarihin tortuları arasından yükselen bu anlatı; yalnızca hatırlamaya değil, geçmişte kalan ama aslında hiç geçmeyen derin yaralarla yüzleşmeye çağıran bir hafızanın çığlığıdır.