Uluslararası Müşavir Mühendisler Federasyonu (FIDIC), inşaat sektörü için standart sözleşme formları geliştirme faaliyetleri kapsamında, yer altı ve tünel işlerine özgü riskleri ele alan Zümrüt Kitap'ı (Emerald Book) 2019 yılında yayımlamıştır. Uluslararası Tünelcilik ve Yer altı Uzay Birliği (ITA) ile yürütülen ortak bir çalışmanın ürünü olan bu sözleşme formu, 2014'te başlayan kapsamlı bir hazırlık sürecinin ardından Napoli'deki Dünya Tünel Kongresi'nde tanıtılmıştır.

Yer altı projelerinin doğasında bulunan geoteknik belirsizlikler ve öngörülemeyen zemin koşulları, geleneksel sözleşme formlarıyla yönetilmesi güç uyuşmazlıklara yol açmaktaydı. Bu eksiklik nedeniyle sektörde Kırmızı, Sarı veya Gümüş Kitap gibi FIDIC formları özel hükümlerle uyarlanmaya çalışılmış, ancak bu yaklaşım sınırlı başarı sağlamıştır. Zümrüt Kitap, işte bu boşluğu doldurmayı hedeflemektedir.

Zümrüt Kitap, yüksek geoteknik risk içeren yer altı ve metro projelerinde karşılaşılabilecek belirsizlikleri taraflar arasında adil ve şeffaf bir şekilde paylaştırarak sözleşme yönetimini kolaylaştırmayı amaçlamaktadır. Bu kapsamda, sözleşmeye entegre edilen GBR (Geotechnical Baseline Report), tarafların saha koşullarına ilişkin beklentilerini ve risk dağılımını tanımlayan temel referans belge niteliğini taşımaktadır.

Bu çalışma, FIDIC Zümrüt Kitap (2019) ile düzenlenen yüklenici haklarını sistematik bir yaklaşımla analiz etmektedir. Yer altı projelerine özgü geoteknik belirsizlikler ve öngörülemeyen saha koşulları bağlamında yüklenici hakları, çalışmanın temel inceleme alanını oluşturmaktadır.