Kitap Açıklaması

Nasıl ki bir bebek annesinden korkmaz ise bir kul Allahından korkmaz ama ona muhtaçtır. İşte bu yüzden Erenler kendilerine fakr derler. Bebeği annesinin gözünde değerli kılan kendisine muhtaçlık durumudur. Ermiş bir insanı da Tanrının indinde bebekle aynı kılan insanın kendisine muhtaçlık halidir. İnsanların önünde gurur ve kibir satanlar Tanrıya en büyük şirki koşanlardır çünkü fiilen Tanrıya muhtaç olmadıklarını büyüklük sattıklarını göstermek isterler her daim mütedeyyin insanlara.  Oysa bir bebek ya da çocuk gururdan kibirden öte onun yargı ve yetisinden verdiği sahte zevkten uzaktır yoksundur. Hz. Muhammet "şirk yalçın kaya üzerinde yürüyen karıncadan (ayak sesinden) daha gizli bir özellik taşır." demiştir. Öncelikle insanın kendisini Allahtan gayrı ve bağımsız bir varlık olarak görmesi bir çeşit yanılgı hatta şirk sayılır. İnsan da Tanrıdan çıkıp gelmiştir yeniden Tanrıya dönecektir ki bu bir devr-i daimdir. Bizim inancımızda bütün evreni insanı kemâlâta erdirmek için sürekli bir çaba vardır. Arif için öte dünya Ahiret bu dünyaya açılan bir penceredir. İnsanoğlunu karanlık dünyadan aydınlık bir dünyaya getirir. Bir varlığın zahirine (görünen yanına) varılmadan onun batınına (iç yanına) varılmaz. Zahir batına varan köprüdür. Yaprak âşık olunca çiçeğe çiçek âşık olunca meyveye dönüşür. İlahî aşk da böyledir. Tanrı bizde kendi hizmetçisini değil herkese hizmet eden kendisini görmeyi sever. Tanrı ister ki insanın kandili kendi büyük yıldızlarından daha çok ışısın. Sevginin ne tutsağı ne de kulu olunur. Sevgi kendisine sonsuz yeten bir duygudur. Her ne istenirse onun sevgiden bir süt gibi sağılması gerekir. Bir kaynaktan eğilip de içilen sudur sevgi. Bu yüzden ne efendisi ne de kölesi olsa olsa delisi. Elinizde bir damlayla çıkıp gelin size deniz bağışlanıp uğurlanacaksınız.  Eğer bir güne sevgiyle başlıyorsanız ağzınızdan tek çıkan söz şükürler olacaktır. Eğer Tanrıyı bilmek istiyorsanız sır çözücü değil sır yolcusu olunuz. İnsan Allahını sırlarını kendi varlığını fark ederek kavrayacaktır. Bunu anladığında halife makamına çıkmış olacaktır.

Hakkına korkuyla bağlı kişi kendisini sürekli günahkâr hisseder. Hayat onun için bir zulme dönüşür. Korkulardan azade sevgilerden bağımlı kişi dört kapıdan kırk makamdan geçerek Hakkın diniyle ahlakıyla birleşecek bütünleşecektir. İnsan kâinatın evrenin Hakkın bir parçası olduğunun bilincini taşımaya başladığı andan sonra ölümden de korkmayacaktır çünkü onun ruhu ortadan kalkmayacak evrenin ruhuyla birleşecektir çünkü o giderken arkadan "Hakka yürüdü Hakka uçtu" denecektir.