Açıklamalı Anılar Anskiklopedisi, Türkçe yayınlanmış anı kitaplarının veya tefrika edilmiş anıların sistematik tanıtımından meydana gelen bibliyografik bir çalışmadır. Temel amacı, sosyal bilimler alanında yapılacak araştırmalar için bir referans kitabı oluşturmaktır. Ayrıca, zengin anı edebiyatı hakkında geniş bilgi vermek ve araştırmacılara yardımcı olabilmektir. Araştırmada Azerbaycan ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti başta olmak üzere Türk dünyası anıları da kendisine yer bulmaktadır. Ayrıca Türkçe olarak kaleme alınmasa da bazı önemli Türk şahsiyetlerine ilişkin birtakım yabancı anılara da yer verilmektedir. Keza köken bakımından Osmanlı azınlıklarından olup Türkiye dışına göçmüş kişilerin veya yurtdışında yaşaması dolayısıyla anılarını Türkçe dışı bir dilde kaleme almış Türklerin eserleri de çalışmamız bünyesinde yer almaktadır. Giriş dışında üç ana bölüme ayrılan çalışmanın başında, anı türüyle ilgili yapılan değerlendirmeler ana hatlarıyla ele alındı. Bunun yanı sıra, anıların tarih araştırmalarında kaynak olarak kullanılıp kullanılmayacağıyla ilgili yorumlar irdelendi. "Edebiyat Bilimi Açısından Anılar" başlığını taşıyan birinci bölümde, anı türünün özellikleri ve gelişim süreci incelendi. Bilhassa Türk anı edebiyatında öne çıkan eserlerin dönemler içindeki yeri vurgulandı. Araştırmamızın ikinci bölümü ise "Anıların Sınıflandırılması" başlığını taşımaktadır. Bu bölümde anılar yapı, içerik ve meslek gruplarına göre ayrıldı. Ayrıca, incelemede esas alınacak hususlara dikkat çekilerek, anıların önemi ve değeri üzerinde duruldu.
Ansiklopedinin asıl merkezini oluşturan üçüncü bölüm sistematik tanıtımlara ayrıldı. Bu bölümde, anı yazarları soyadlarına göre alfabetik olarak ele alınıp, ardından yazdıkları eserin bibliyografik künyesi verilmektedir. Daha sonra, yazarın özgeçmişine kısaca temas edilmekte ve anı kitabının tanıtımı yapılmaktadır. Anıların önsöz ve içindekiler kısmından yararlanarak eser hakkındaki bilgiler zenginleştirilmekte; varsa eserin farklı basımları burada gösterilmektedir. Ayrıca gerekli ise ilgili yazarın anı türünden bazı eserlerinin bibliyografik künyeleri de verilmektedir. Tanıtımın son kısmında, anıların hangi açıdan önemli olduğu Anahtar Kavramlar (AK) şeklinde vurgulanmaktadır. Araştırmamızın en sonunda yer alan "Dizin" kısmında ise çalışmada geçen önemli kişi ve yer adları ile anahtar kavramlar listelenmiştir. Şüphesiz ki, medeni insanlar arkalarında unutulmaz eserler bırakan insanlardır. Sizden sonra gelenlerin, yaşadıklarınızı öğrenmelerini istiyorsanız, lütfen anılarınızı yazınız. Barbaros Hayrettin Paşa'nın (Midilli 1473?-İstanbul 1546) anılarında geçen şu veciz ifade arkada eser bırakmanın önemini çok güzel bir şekilde bize gösterir:
Kişi oldur ki yerinde koya bir eser
Esersiz kişinin yerinde yeller eser...